Lewotyroksyna w chorobach tarczycy – interakcje z żywnością, napojami i lekami

Przyjmujesz leki w niedoczynności tarczycy/Hashimoto? Czy wiesz, że na wchłanianie przyjmowanego hormonu wpływa wiele czynników? Kiedy go przyjąć i czym popić lek? Czy musisz rezygnować z porannej kawy? Czy możesz spożywać produkty sojowe? Z tego artykułu dowiesz się z czym lewotyroksyna (L-tyroksyna, L-T4) wchodzi w interakcje i co wpływa na jej wchłanianie.

Na co zatem zwrócić uwagę przyjmując lewotyroksynę?

Po pierwsze, lek należy przyjmować według wskazań lekarza, w przepisanej przez niego dawce, regularnie.

Przyjmując preparaty lewotyroksyny (np. Euthyrox N, Letrox, Eltroxin) warto być świadomym, że na ich wchłanianie, a co za tym idzie – ich skuteczność, ma wpływ wiele czynników.  Czas wchłaniania leku w postaci tabletek wynosi 30-90 minut. W obecności pożywienia wydłuża się on, a biodostępność leku może spaść nawet o 40%.

Pora przyjmowania leku

• Przyjmowanie leku najlepiej 60 min lub więcej przed śniadaniem (i jakimkolwiek innym płynem niż woda):
  • Niekiedy jednym z pomysłów na branie leku rano jest nastawianie budzika np. godzinę przed faktyczną pobudką, by przyjąć lek i wrócić do spania. Nie musi to być najlepszy pomysł, szczególnie, gdy choruje się na chorobę autoimmunologiczną (jaką jest Hashimoto), gdyż wybijanie się z rytmu snu, próba zaśnięcia, a następnie kolejna pobudka może być stresem dla organizmu, czy nasilać zmęczenie w ciągu dnia. Trzeba ocenić samodzielnie, które z rozwiązań jest dla nas najlepsze
• 2-3 h lub więcej po ostatnim wieczornym posiłku. Po kolacji nie można zjeść, ani pić niczego innego niż woda- rozwiązanie to może być korzystne dla osób, które rano nie spożywają śniadania, a piją poranną kawę; przyjmują inne leki rano, które mogą zmniejszać dostępność biologiczną lewotyroksyny; u osób, które zapominają o przyjmowaniu leków rano, czy mają problemy z przełykaniem

Ważne jest, aby lewotyroksyna przyjmowana była na pusty żołądek.  To, czy przyjmujemy lek rano lub wieczorem, możemy ustalić samodzielnie. W zależności od tego jak nam wygodniej, jak funkcjonujemy, jaki mamy tryb pracy, kiedy mamy czas, czy jeśli koliduje nam to z innymi lekami. Ważne jest, by regularnie zażywać lek. Niezależnie od tego, czy będzie to rano, czy wieczorem, należy utrzymać ten konkretny rytm przyjmowania. Nie można zażywać leku jednego dnia rano, innego wieczorem).

Warto poinformować lekarza o wszystkich zażywanych preparatach, stylu życia, zwyczajach żywieniowych – pomoże to w dobrym dobraniu dawki leku i ustaleniu pory przyjmowania.

Napoje

• Lek należy popijać niewielką ilością wody! (najlepiej przegotowaną/źródlaną o niskiej zawartości składników mineralnych). Wody wysokomineralizowane np. Muszynianka, Muszyna zawierają dużo wapnia, który może zmniejszać wchłanianie leku)
• Kawa (i prawdopodobnie herbata, szczególnie mocna) osłabia wchłanianie i efektywność działania leku,  warto zachować min. 1-godzinny (a nawet 2) odstęp od połknięcia tabletki
• Mleko (ze względu na dużą zawartość wapnia) – może upośledzać biodostępność L-tyroksyny, warto zachować odstęp
• Soki owocowe (zwłaszcza sok grejpfrutowy) – opóźnienie wchłanianie leku, w nieznacznym stopniu mniejsza biodostępność L-tyroksyny, należy zachować odstęp od przyjmowanego leku

Żywność

• Białko sojowe może zmniejszać wchłanianie leku. Nie jest konieczna całkowita eliminacja produktów sojowych, natomiast warto zachować odstęp od przyjęcia leku i  jeśli przyjmujesz lek rano, to produkty sojowe spożyć np. w drugiej części dnia 😊
• Produkty bogate w wapń (np. produkty mleczne jak ser, jogurty) –  mogą osłabiać wchłanianie leku, dlatego warto zaczekać z ich spożyciem po zażyciu leku
• Produkty bogate w błonnik (np. chleb pełnoziarnisty, otręby) zmniejszają biodostępność i wchłanianie leku. Może to wynikać z niespecyficznej adsorpcji L-T4 na błonniku. Nie trzeba go szczególnie ograniczać. Zachowanie odpowiedniego odstępu między przyjęciem leku a jedzeniem (1h), pozwoli na zachowanie prawidłowego działania substancji leczniczej
• Papaja codziennie spożywana w dużych ilościach może wpływać na zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego i zaburzać wchłanianie leku. Zaleca się unikanie nadmiernego spożycia

Suplementy i Leki

Niektóre leki lub suplementy mogą zmniejszać wchłanianie lewotyroksyny:

• Suplementy lub przetwory wapnia, żelaza, magnezu, chromu, preparaty z błonnikiem mogą zmniejszać wchłanianie lewotyroksyny. Może to wynikać z niespecyficznej adsorpcji L-T4, tworzącej w jelicie nierozpuszczalne lub trudno rozupszczalne kompleksy. Jeśli przyjmujesz któryś z preparatów, najlepiej zachować 4h odstęp od przyjęcia leku
• Leki stosowane w leczeniu choroby wrzodowej (mogą obniżyć kwasowość soku żołądkowego, a tym samym wchłanianie lewotyroksyny):
  • Leki zobojętniające nadmiar kwasu solnego antacida (np. wykorzystywane przy nadkwaśności, w cofaniu się treści pokarmowej, wrzodach) np. Alumag, Rennie – zwykle zawierają związki magnezu, wapnia i glinu. Zaleca się przyjmować lewotyroksynę 2h przed przyjęciem leków z tej grupy;
  • Antagoniści receptorów histaminowych H2 (famotydyna-Ranigast);
  • Inhibitory pompy protonowej (IPP) (przyjmowane w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, chorobie refluksowej przełyku, a także wykorzystywane jako składnik leczenia w zakażeniu Helicobacter pylori) np. Bioprazol
• leki na obniżenie cholesterolu (środki wiążące kwasy żółciowe np. cholestyramina, kolestypol) – L-tyroksynę należy przyjmować 4-5h przed zażyciem tych leków
• leki wiążące fosforany; zapobiegające hiperfosfatemii (np. sewelamer, lantan)
• leki stosowane w zaburzeniach gospodarki lipidowej (hipercholesterolemia) – lowastatyna, żywice jonowymienne
• leki stosowane w leczeniu otyłości – orlistat
• węgiel aktywny

Dodatkowo, jeśli przyjmujesz inne leki, np.: obniżające ciśnienie (B-blokery), leki przeciwzapalne (glikokortykosteroidy), przeciwdepresyjne (np. sertalina), estrogeny (np. w środkach antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zastępczej), leki stosowane w leczeniu osteoporozy (raloksyfen), leki na cukrzycę (metformina), furosemid, amiodaron, czy leki przeciwpadaczkowe – poinformuj lekarza. Wchodzą one w interakcje z lewotyroksyną.

Choroby

Zaburzać wchłanianie leku mogą również choroby przewodu pokarmowego np. celiakia, nietolerancja laktozy, choroby jelit (w tym nieswoiste zapalenia jelit), infekcja H. pylori, stany zapalne błony śluzowej żołądka, choroby żołądka i dwunastnicy, choroba refluksowa przełyku, operacje bariatryczne, zakażenie Giardią lamblią.

A co jeśli występuje wiele czynników zaburzających wchłanianie Lewotyroksyny?

Gdy występują problemy (np. z żołądkiem, celiakia, w przypadku przyjmowania większej ilości leków), możliwa jest zamiana formy leku na postać płynną, żelowych kapsułek, lepiej wchłaniającą się, która znacznie skraca czas od przyjęcia leku do czasu śniadania, czy porannej kawy  (lewotyroksyna w tej postaci osiąga maksymalne stężenie we krwi około 30 minut szybciej niż ta w postaci tabletki). W przypadku płynnej formy nie jest tak istotna kwaśność soku żołądkowego (przebywanie krócej w żołądku, szybsze uwalnianie L-T4). W przypadku występowania wielu czynników zaburzających wchłanianie L-T4, leczenie niedoczynności tarczycy preparatem L-T4 w płynnej postaci może być skuteczne w normalizowaniu TSH.

Czy jest zatem coś, co może zwiększyć wchłanianie lewotyroksyny?

Tak! Są badania, wg których przyjmowanie L-tyroksyny z witaminą C może poprawić jej wchłanianie. Może to wynikać m. in. z jej wpływu na obniżenie pH żołądka, poprzez zakwaszenie soku żołądkowego. U osób, które słabo reagują na leczenie, po konsultacji z lekarzem, można rozważyć jednoczesne podawanie witaminy C z L-tyroksyną.

Podsumowanie:

Właściwe i regularne przyjmowanie leku ma wpływ na samopoczucie i wyniki badań. Nie należy samemu zmieniać dawkowania lewotyroksyny. Zwracaj też uwagę na ważność produktu. Idąc na kontrolne badanie krwi, nie należy przyjmować leku przed pobraniem (szczególnie, gdy zlecone jest nie tylko TSH- wynik fT4 po przyjęciu leku nie będzie miarodajny). Warto szczegółowo omówić z lekarzem przyjmowanie leków (w tym ich kolejność), suplementów diety oraz choroby współistniejące.

* Czy wiesz, że nie powinno się badać poziomu TSH podczas infekcji, w dużym stresie, po nieprzespanej nocy, po nadmiernym spożyciu alkoholu- czynniki te zaburzają pracę tarczycy i mogą fałszować wyniki.

P.S. Jeśli treść powyższego posta jest dla Ciebie przydatna albo po prostu Ci się podoba, zostaw po sobie komentarz, wyślij znajomej/znajomemu! Będzie to dla mnie bardzo miłe i motywujące! 😀

Piśmiennictwo:

1. Olejniczak-Rabinek M, Czynniki wpływające na dostępność biologiczną lewotyroksyny, FARMACJA WSPÓŁCZESNA, 2016, 9: 194-201
2. Irving SA, Vadiveloo T, Leese GP, Drugs that interact with levothyroxine: an observational study from the Thyroid Epidemiology, Audit and Research Study (TEARS), Clin Endocrinol (Oxf). 2015 Jan;82(1):136-41. doi: 10.1111/cen.12559. Epub 2014 Aug 14. PMID: 25040647
3. Pastusiak K, Michałowska J, Bogdański P, Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017, tom 8, nr 4, 155–160
4. Wiesner A, Gajewska D, Paśko P. Levothyroxine Interactions with Food and Dietary Supplements-A Systematic Review. Pharmaceuticals (Basel), 2021 Mar 2;14(3):206. doi: 10.3390/ph14030206. PMID: 33801406; PMCID: PMC8002057.
5. Eghtedari B, Correa R. Levothyroxine. 2023 Aug 28. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 30969630.
6. Ruchała M, Bossowski A, Brzózka MM i wsp, Lewotyroksyna w postaci płynnej poprawia kontrolę czynności tarczycy u chorych z niedoczynnością tarczycy o różnej etiologii i adherencji — seria przypadków i przegląd najnowszych doniesień, Endokrynologia Polska, 2022; 73(5): doi: 10.5603/EP.a2022.0078
7. Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ i wsp. Guidelines for the Treatment of Hypothyroidism: Prepared by the American Thyroid Association Task Force on Thyroid Hormone Replacement, Thyroid. 2014 Dec 1; 24(12): 1670–1751
8. Pearce SHS, Brabant G, Duntas LH, i wsp. 2013, ETA Guideline: Management of Subclinical Hypothyroidism. European Thyroid Journal, 2013; 2:215–228
9. https://www.mp.pl/pacjent/leki/lek/58285,Euthyrox-N-50-tabletki#interaction